Persbericht: Landelijk samenlees -project maakt literatuur toegankelijk voor iedereen
Persbericht: Landelijk samenpers-project maakt literatuur toegankelijker voor iedereen
Samen lezen is niet alleen goed voor een betere taalbeheersing, het brengt mensen ook met elkaar in contact. Op 15 november trapt de Culturele Apotheek af met een laagdrempelig project om meer mensen in heel Nederland kennis te laten maken met literatuur. Stichting Lezen ondersteunt deze aanpak.
In het project Samenlezen komen kleine groepen mensen wekelijks samen om elkaar korte verhalen, gedichten of passages uit romans voor te lezen. Samen met een leesbegeleider praten de deelnemers daar vervolgens over: wat roept de tekst bij de deelnemers op? Wat is herkenbaar? In het project Samenlezen staat het voeren van een gesprek naar aanleiding van de gelezen literatuur voorop. Iedereen kan daaraan meedoen.
Akke Visser van de Culturele Apotheek: “In de samenleesgroepen gaat het om het leesplezier, is er ruimte voor ontmoeting én kunnen de deelnemers hun eigen verhaal kwijt. Die combinatie en de begeleiding maakt deze leesgroepen anders dan de meeste leesclubs. Op deze manier maken we literatuur zo toegankelijk mogelijk.”
Op 15 november bijt een groep jongeren het spits af. Stichting Lezen ondersteunt deze samenlees-aanpak voor jongeren. Gerlien van Dalen, directeur Stichting Lezen: “Wij zijn nieuwsgierig of het met deze methodiek lukt om jongeren die normaal gesproken niet zoveel met boeken in aanraking komen, enthousiast te maken voor literatuur. We weten dat er in Engeland goede resultaten worden geboekt met deze aanpak van lezen en daarom ondersteunen we dit project.”
Samenleesgroepen kunnen helpen de blik te verruimen en eens anders naar de wereld te kijken, het geheugen te trainen en het zelfvertrouwen te vergroten door actief mee (voor) te lezen. Uit recent onderzoek blijkt hoe cruciaal een goede leesvaardigheid is om volwaardig mee te doen in de maatschappij. Samenlezen kan bovendien helpen mensen uit een isolement te halen en buurtgenoten te leren kennen.
Samenlezen is nieuw voor Nederland. In het buitenland zijn inmiddels al goede ervaringen opgedaan. In Engeland – waar de methodiek voor samenlezen is ontstaan – en in Vlaanderen zijn zusterorganisaties van de Culturele Apotheek actief die vele samenleesgroepen in bibliotheken, buurthuizen en verzorgingshuizen organiseren. Uit onderzoek van de Universiteit van Liverpool naar shared reading blijkt dat samen hardop lezen het plezier in literatuur bevordert, ook voor mensen die zelden in hun eentje een roman of een gedicht lezen. Met het laagdrempelige project Samenlezen beoogt de Culturele Apotheek vooral mensen te bereiken die nu niet of sporadisch met literatuur in aanraking komen.
Na een aantal pilots start de Culturele Apotheek in de komende tijd meerdere samenleesgroepen op verschillende locaties in Nederland. De meeste samenleesgroepen zijn gemengd; in sommige gevallen wordt gekozen voor specifieke doelgroepen, zoals jongeren of ouderen.
Op dinsdag 21 november start een volgende wekelijkse samenleesgroep in buurtcentrum Kraaipan in Amsterdam-Oost, van 10.30 tot 11.30 uur.
Samenlezen is gratis en deelnemers hoeven zich niet vooraf aan te melden. Voor iedere bijeenkomst geldt dat de deelnemers nog even kunnen napraten onder het genot van een kop soep.
Nieuwe samenleesgroepen van start
Nieuwe samenleesgroepen van start
De afgelopen maanden zijn we druk bezig geweest om nieuwe samenleesgroepen voor te bereiden in Amsterdam. En dat is gelukt! In november gaan we starten met een samenleesgroep voor jongeren, in samenwerking met Kamers met Kansen, en voor buurtbewoners in Oud-Oost in buurtcentrum Kraaipan. Later volgen een aantal groepen voor ouderen en lezen we door bij buurthulp/LT in de Indische Buurt. En na Amsterdam Oost volgt ook Amsterdam West. Daar starten we in het voorjaar.
Maar liefst acht enthousiaste vrijwilligers hebben zich bij ons gemeld om al deze groepen mogelijk te maken. We hebben er zin in!
Theaterlezing 'Hoe heilzaam is literatuur?'
Het dagthema van jouw activiteit uniek belichten met inspirerenden voorbeelden uit de literatuur? Boek een (theater)lezing die we laten aansluiten op jullie thema. Zo trakteerden we voor het 100-jarig jubileum van Passage 1000 vrouwen op een inspirerende theaterlezing over sterke vrouwen in de literatuur.
Try-out in Veendam
In Veendam deden we een try-out in theater van Beresteyn. In een uur tijd lieten we meer dan 300 vrijwilligers van Biblionet Groningen kennismaken met wetenschappelijke inzichten, filosofische overdenkingen en literaire observaties over de waarde van het lezen van literatuur en of je daar nu echt beter van wordt. Ook lieten we mensen bepaalde effecten aan de lijve ervaren. We dienden ze gedichten toe als ‘Het recht op traagheid’ van Alexis de Roode – een probaat antistressmiddel – en verplaatsten ze in luttele seconden in de schoenen van een dementerende door het voorlezen van een klein stukje uit Bernlefs Hersenschimmen. Ook literaire medicijnen tegen kwalen als het Calimero-complex, risicomijdend gedrag en keuzestress passeerden de revue.
Tine Noorda, Marketing & Communicatieadviseur Biblionet Groningen: We kijken met een goed gevoel terug op de theaterlezing van De Culturele Apotheek op onze Vrijwilligersdag. Akke en Marije wisten het publiek mee te nemen in een boeiend verhaal over de heilzame werking van literatuur. Ze behandelden op maat diverse ‘kwaaltjes’ met passende medicijnen in de vorm van een boek. Het optreden was daardoor zowel leuk als inspirerend. Erg tevreden!
Ook interesse in onze theaterlezing over de heilzame werking van literatuur?
In het Dagblad van het Noorden
Op zaterdag 11 maart organiseerde de bibliotheek in Assen voor de 2e keer het BoekenFEST. De culturele apothekers waren aanwezig om iedereen met last van een onvervulde verlangens, keuzestress, werkwalging of ander alledaags leed van het juiste literaire medicijn te voorzien. Het Dagblad van het Noorden was er bij en schreef er een artikel over: http://www.dvhn.nl/drenthe/Grote-schrijvers-op-bezoek-tijdens-Boekenfest%E2%80%9917-22061311.html
Even voorstellen: onze nieuwe apotheker Eva
Ik zou me geen leven kunnen voorstellen zonder boeken. Met lezen en manuscripten redigeren voor uitgeverijen en het schrijven over literatuur verdien ik de kost. Thuis lees ik met liefde voor aan mijn kinderen, ik ben een fervent literaire-festivalganger en schrijf voor mijn plezier.
Een favoriet boek heb ik niet – noem ik er één, dan doe ik er heel veel tekort. Bovendien wisselen mijn favorieten voortdurend. Maar als ik er een paar moet bedenken die ooit mijn blik op de wereld verruimden? Door Mio mijn Mio van Astrid Lindgren begreep ik dat je bang en moedig tegelijk kunt zijn. Ik vond het bevrijdend om in De harde kern van Frida Vogels te lezen over ándermans gepieker op de millimeter, zelftwijfel en het verlangen gekend te worden. En in De opwindvogelkronieken van Haruki Murakami herkende ik het verlangen te vluchten als het moeilijk wordt – je kunt er beter van terugkeren.
Literatuur hoeft niet op een voetstuk, integendeel. Je kunt er iedereen mee bereiken, ook mensen die er weinig of geen ervaring mee hebben. Wat ik meemaak als gastapotheker bij de Culturele Apotheek en wat steeds inspireert, is dat elk gesprek iets oplevert: een inzicht, herkenning, verrassing, ontroering. Én een recept. Voor elke kwaal is er een roman (of twee of drie, of meer), er is zo onuitputtelijk veel moois en geschikts geschreven. ‘Jullie hebben zeker een standaard boekenlijstje voor bepaalde kwalen,’ zei een bezoeker eens aan het eind van de dag. ‘Hoe vaak hebben jullie deze titels vandaag al voorgeschreven?’ We bekeken het recept nog eens en konden met onze hand op ons hart verzekeren: ‘Nu voor het eerst.’
Pas verschenen: Een zachte machine
Onlangs verscheen Een zachte machine. Een literaire reis door het lichaam. In dit boek onder redactie van Arko Oderwald, Koos Neuvel & Willem van Tilburg komt de literaire verbeelding van vrijwel alle lichaamsdelen – zichtbaar of verborgen – aan bod in de vorm van literaire fragmenten, beschouwende essays en poëzie. Tal van wetenschappers en schrijvers, waaronder Kristien Hemmerechts, Ronald Giphart en Nico Dijkshoorn, werkten mee aan de bundel. Wij schreven speciaal voor deze uitgave drie literaire recepten; voor wie struikelt over zijn tong, een last op de schouders draagt of lijdt aan een teveel aan gal.
Het boek is te verkrijgen via: www.tijdstroom.nl
Spreekuren tijdens de boekenweek
Het thema van de boekenweek die start op zaterdag 7 maart is Waanzin. Te gek voor woorden. Wij houden tijdens deze boekenweek regelmatig spreekuur.
Dus, hebt u last van de waan van de dag? Zit u teveel in uw hoofd? Lijdt u aan angst voor spinnen, pleinen, mensen? Of wilt u prettig gestoord worden? De Culturele Apotheek biedt verlichting bij alledaagse waanzin! Kom tijdens de Boekenweek naar een van onze inloopspreekuren, stort uw hart uit en ontvang een hoogstpersoonlijk boekenrecept, inclusief de juiste dosering, het beste tijdstip van inname en eventuele bijwerkingen.
Wij houden spreekuur op:
- Vrijdag 6 maart, 13.30-16.30 uur in de Bibliotheek Mijdrecht
- Zaterdag 7 maart, 11.00-14.00 uur in de Bibliotheek Maarssenbroek
- Zondag 8 maart, tussen 13.00 en 17.00 uur in De Nieuwe Bibliotheek in Almere
- Zaterdag 14 maart, vanaf 20.30 uur tijdens festival TILT in Tilburg
- Zondag 15 maart, van 14.30 tot 17.45 uur tijdens festival 'Te gek voor woorden' in Theater Castellum in Alphen aan de Rijn
Last van een overmaat aan gal? Dimitri Verhulst helpt je er van af
De galblaas: peervormig fabriekje van gifgroen vocht. Afvalverwerker par excellence. Maar ook bron van bitterheid, die bij sommige mensen regelmatig dreigt te overstromen. Loop je over van ergernis? Lijd je onder terugkerende zure oprispingen? Ben je bijvoorbeeld de geluidsoverlast van de buren helemaal zat? Kun je die collega die de kantjes eraf loopt wel wat aandoen? Of zijn het de dagelijkse telefoontjes van je schoonmoeder die je helemaal tot hier zitten? Ofwel: brandt het gal je in de keel? Houd hem niet binnen, maar spuw ‘m er in één krachtige straal uit! De Vlaamse auteur Dimitri Verhulst laat in Godverdomse dagen op een godverdomse bol een boek lang zien hoe je dat doet. Lees het, dat lucht op.
Godverdomse dagen op een godverdomse bol is één lange tirade tegen de mensheid en hoe die zichzelf en de wereld waarin hij leeft naar de kloten helpt. In deze roman beschrijft Verhulst de evolutie van de menselijke soort. Het boek begint heel rustig in het stadium van de eencelligen. Maar nadat we tot mens zijn geëvolueerd en ons al oorlog voerend over de wereld verspreiden, is er weinig meer om optimistisch over te zijn. Verhulst heeft geen hoge pet op van de mens en hij trekt alle registers open om dat duidelijk te maken. Onze lichamelijke afscheidingsprocessen beschrijft Verhulst bijvoorbeeld zo: “ 't Hoest en 't rochelt en 't kucht. 't Heeft stramme spieren en klieren die zich alleen nog werpen op de productie van zweet. Koortszweet. Dik als opgespoten kloten treft 't bulten in z'n lies en onder z'n oksels aan. Zwarte striemen zetten zich vast op de nek en als je 't met een mes zou opensnijden, zou je zelfs keiharde bollen en fistels zien groeien in de darmen van de getarte. 't Schijt aanvankelijk nog stront maar gaandeweg schijt 't ook water. 't Schijt maar hele dagen aan doch nooit genoeg opdat 't ook zijn ziekte zou mogen mee uitschijten. Slijm en gal en hier en daar nog andere drab loost 't langs de bovenkant. 't Kan geen lichaamsspleet meer hebben of er moet vettigheid uit sijpelen.”
En lucht dat nu op, zo’n scheldpartij van bijna 200 pagina’s? Ja! Maar niet omdat ons beeld van de mensheid en onze toekomst er beter op wordt; Verhulst relativeert niet. En ook niet omdat er veel te lachen valt (dat is weliswaar het geval, maar verklaart toch niet de heilzaamheid van dit boek). Het lezen van dit boek lucht op omdat Verhulst onze gal voor ons spuwt en dat zo overtuigend en over the top doet dat we er niets meer aan hebben toe te voegen. Als het boek uit is, is onze galblaas leeg en kunnen we verder. Wekelijks preventief een aantal bladzijden lezen is zeer aan te bevelen.
De apothekers in De Telegraaf
Afgelopen week stonden we in De Telegraaf. We vertelden in het interview voor welke kwalen mensen zoal bij ons terecht kunnen, hoe we tot de juiste literaire medicatie komen en waarom wij denken dat literatuur toch zo heilzaam is. Het leverde al heel veel leuke reacties op.
Boekentips bij reisleed #10. Last van angst voor het onbekende?
Tijdens de boekenweek schrijven we iedere dag een literair medicijn voor bij veelvoorkomende reiskwalen.
#10 Last van angst voor het onbekende?
Droomt u van avonturen in verre oorden, maar wordt u zenuwachtig bij de gedachte uw vertrouwde omgeving en dagelijkse gewoontes achter te laten? Voelt u zich ongemakkelijk als u mensen niet kunt verstaan? Krijgt u het spaans benauwd als u iets voorgeschoteld krijgt waarvan u de geur niet herkent? Er is maar een remedie: sluit uw ogen, denk niet verder na, spring in het diepe en ga op reis! Om te ervaren in welke wonderlijke werelden je verzeilt kunt raken als je nieuwsgierigheid het wint van je angst, leest u eerst de klassieker Alice in Wonderland van Lewis Carroll. Met de pageturner Nachtlicht - over een eenzame vuurtorenwachter op Antarctica - van Albert Sanchez Pinol reist u vervolgens verder de diepte in. Waar kom je terecht als je enige gezelschap blauwe zeemonsters zijn? Doodeng? Ja! Maar o zo fascinerend. Als u Nachtlicht aan kunt, bent u klaar om de wijde wereld in te trekken. Wij wensen u veel reisplezier.
#9 Last van gejengel en gedoe op de achterbank?
Bent u een reiziger met aanhang? Leuke aanhang, maar lang niet zo geïnspireerd door het reizen als u? Niet geïnteresseerd in het landschap dat voorbijtrekt terwijl u kilometers vreet op de snelweg? Ofwel: heeft u last van gejengel op de achterbank? Van ruzietjes over en weer, geduw en getrek, gesar en getreiter? Ho, stop! Veiligheid voor alles. Bemoei u er niet mee, maar hou de ogen op de weg! En stop gauw een luisterboek in de cd-speler. Iets waar niet alleen zij van kalmeren en genieten, maar u ook. De GVR van Roald Dahl bijvoorbeeld, meesterlijk ingesproken door Jan Meng. Of Brief voor de koning van Tonke Dragt, dat prachtige sprookje over de strijd tegen het kwaad. De auto zoemt, het landschap zoeft, en u kunt zich lekker overgeven aan een mooi verhaal. Leve het reizen met aanhang.
#8 Last van een gemiste aansluiting?
Moet je uren op het vliegveld wachten omdat je je vlucht hebt gemist? Is de volgende aansluiting pas over een of twee dagen en ben je ondergebracht in een vreselijk hotel op de luchthaven? Heeft de bus je gedropt bij een vage bushalte in the middle of nowhere en komt er slechts twee keer per dag een volgende? Grijp je kans! Dit is het uitgelezen moment om je volledig op een dikke pil te storten. Verdwijn bijvoorbeeld in een heel andere wereld met Haruki Murakami’s iq84. Of lees eindelijk Ayn Rand’s De eeuwige bron, waarin de esthetiek centraal staat en je, eenmaal op de plek van bestemming, de architectonische wonderen om je heen in een heel ander licht zult zien. Moet je echt lang wachten, laat je dan bijna 1000 pagina’s lang door Michael Fabers Lelieblank, scharlakenrood meenemen naar de krochten van het negentiende-eeuwse Londen. Maar let op: zorg wel dat je niet te zeer wordt opgeslokt en de kans loopt dat je opnieuw je vlucht of je aansluiting mist!
#7 Last van overprikkeling?
Kan het reizende hoofd de vele indrukken nauwelijks nog verwerken? Ga je bijna overgeven bij het betreden van het Louvre of Uffizi, terwijl je toch al maanden had uitgezien naar het bezoek aan deze kunsttempel? Ga dan terug naar je hotel en lees een kalmerend boek. Oblomov van de Russische schrijver Ivan Gontsjarov bijvoorbeeld, over een ultieme luiaard. Oblomov doet niets liever dan in bed liggen. Af en toe een kers eten. En de rest van de dag in ledigheid doorbrengen. Je zult zien, na afloop kun je het leven weer aan. En ben je al gelukkig met een drankje op het terras om de hoek. Dat museum kan altijd nog. Later. Ooit. Of anders niet.
#6 Last van thuiskomen?
Met dikke tegenzin teruggekomen van een prachtreis? Had je nog wel MAANDEN weg willen blijven en tikt het klokje je thuis veel te monotoon? Tijd voor een reality check! Nestel je in je favoriete stoel en begin aan Yoga for people who can’t be bothered to do it van de Brit Geoff Dyer. Een hilarische en ook ontroerende verzameling autobiografische reisverhalen, maar dan anders. Dyer strijkt neer op bijzondere plekken en reist van aantrekkelijk oord naar aantrekkelijk oord. Rome, Cambodja, het Burning Man Festival in een Amerikaanse woestijn: het kan niet op. Maar voldoening of ultiem geluk brengt het hem niet. Waarom niet? Omdat de beleving van de plek nu eenmaal sterk afhankelijk is van je eigen humeur en gevoelens (en die van de andere mensen die je zoal tegenkomt). En die worden er door langdurig reizen niet per definitie beter op. Of zoals Dyer het zegt: “I felt I could no longer take the roller-coaster of emotions of travel, its surges of exaltation, its troughs of despondency, it’s large stretches of boredom and inconvenience.” Ja, reizen brengt inzicht, maar ontsnappen aan jezelf, anderen en verveling kun je als puntje bij paaltje komt ook al reizend niet.
#5 Heimweeklant?
Blijf gewoon thuis en hou een staycation met een stapel boeken die zich afspelen in exotische oorden! Trek je korte broek aan, ga op het balkon of in je tuin zitten en verdwijn in een onbekende wereld zonder dat je de deur uit hoeft. Met de volgende titels kun je van alle continenten proeven.
- Reis naar Nieuw-Zeeland met De golvendanser van Adam Armstrong
- Bezoek het India van Arundhati Roy met De God van kleine dingen
- Koel af in IJsland met Aan de voet van de gletsjer van Halldor Laxness
- Lift door de Verenigde Staten met Cowgirls zijn ook niet van beton van Tom Robbins
- Leer Japan kennen met Sneeuwland van Yasunari Kawabata
- Trek rond in Trinidad met Is just a Movie van Earl Lovelace
- Verplaats jezelf naar Botswana met Het beste dames detectivebureau, de hilarische serie van Alexander McCall Smith
- Of doe de hele wereld in een paar dagen met U.Z.V.S.V.O.B. (U zult versteld staan van onze beweeglijkheid) van Dave Eggers
#4 De hele wereld al gezien?
Raak je verveeld bij de gedachte om weer door de jungle te trekken? Heb je al op een kameel door de woestijn gereden? Klinkt een reis op de Trans-Siberische spoorlijn je onmogelijk saai in de oren? Dan is het waarschijnlijk tijd voor nieuwe werelden die je nog nooit hebt verkend. Lees bijvoorbeeld Het Transgalactisch Liftershandboek van Douglas Adams en ontdek al liftend met Arthur Dent wat er buiten onze eigen dampkring te beleven valt. Reis door de tijd met Wolkenatlas van David Mitchell. Of duik in De hobbit van J.J.R Tolkien en ga met Bilbo mee op avontuur door Midden-Aarde.
#3 Last van reisangst?
Breekt het zweet je uit als je aan vliegen denkt? Krijg je hartkloppingen bij het idee dat je de Albert Heijn, Hema of Kruidvat zult moeten missen? Of dat je mogelijk een sta-WC zult moeten bezoeken? Lees dan Reisoefeningen van Ingmar Heytze. Over reisangst gesproken. Jarenlang ging hij hyperventileren bij elke stap die hij buiten zijn vertrouwde Utrecht zette. Manmoedig probeert hij zich van zijn reisangst te ontdoen door met een motorfiets steeds grotere cirkels om Utrecht heen te rijden. Na afloop ben je blij dat je zelf fluitend naar Schiermonnikoog of het Limburgse heuvelland afreist. Of met de trein met gemak helemaal tot in Zuid-Spanje kan komen.
#2 Last van overmatige reislust?
Ben je net terug van een reis maar kun je niet wachten tot de volgende vakantie weer begint? Word je onrustig bij de gedachte dat je de komende weken THUIS door moet brengen? Surf je nachten lang op internet op zoek naar goedkope tickets? Lees dan De kunst van het reizen van Alain de Botton en neem de tijd om je af te vragen waar al dat reizen goed voor is. Waarom reizen we eigenlijk? Wat levert het ons op? En is het ons te doen om het reizen of om het bereiken van de bestemming? Als je dit boek uit hebt, heb je geleerd hoe te reizen in je eigen kamer of in je eigen hoofd. Wel zo gemakkelijk als je even geen vakantie hebt.
#1 Last van bestemmingsstress?
Vind je het moeilijk om te kiezen waar je je kostbare vakantiedagen dit jaar gaat besteden? Wil je deze zomer eens niet net als de rest van de straat naar de Franse camping? Kies dan voor de plekken waar jouw lievelingsschrijvers inspiratie opdeden. Wat dacht je van IJsland waar Jules Verne op het idee kwam voor Naar het middelpunt der Aarde. Liever wat meer zon op je bol? Reis naar Cuba waar Ernest Hemingway De oude man en de zee naar een lokale visser modelleerde. Of – dichter bij huis - volg de voetsporen van Adriaan van Dis door het Parijs uit De wandelaar.