Inloopspreekuur opening Culturele Markthal

Inloopspreekuur opening Culturele Markthal

Op zaterdag 25 januari aanstaande houden we een boeken-op-recept spreekuur om de opening van de Culturele Markthal in Breda te vieren! Een bruisende en kleurrijke plek in het hart van Breda waar onder andere de bibliotheek te vinden is. Zaterdag zijn er tal van activiteiten voor jong & oud. Ons spreekuur is er voor iedereen die last heeft van een midwinterdip, van sociale media-moeheid, een gebroken hart, keuzestress of ander alledaags leed. In een kort doch indringend consult bij de cultureel apothekers kun je je hart luchten en ontvang je een hoogstpersoonlijk boekenadvies, inclusief de juiste dosering, het beste tijdstip van inname en eventuele bijwerkingen.

Datum: zaterdag 25 januari 2020
Tijd: 10.00 tot 13.00uur
Meer informatie: https://www.culturelemarkthal.nl/opening/#rdv-calendar


Lezen is goed voor de mens: De feiten op een rij

Lezen is goed voor de mens: De feiten op een rij

Er zijn in de loop van de jaren talloze onderzoeken gedaan naar de impact van het lezen van boeken, vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines, zoals de letterkunde, de (neuro)psychologie en de economie. Door een groot aantal van deze onderzoeken te combineren, ontstaat een helder overzicht van het effect van het lezen van boeken. Uit de analyse van de beschikbare data komen vier thema's steeds weer naar voren waarop lezen een positief effect heeft: burgerschap, werknemerschap, gezondheid en zingeving.
Dat lezen bijdraagt aan gezondheid komt bijvoorbeeld om dat lezers beter in staat zijn informatie tot zich te nemen en omdat het lezen van boeken een positieve invloed heeft op onze hersenen. Maar waar komen deze effecten vandaan? Hoe kan het dat je deze vaardigheden ontwikkelt door boeken te lezen? En waarom is dat belangrijk voor de maatschappij?

KVB Boekwerk, het kennis en innovatieplatform van het boekenvak liet alles wat we weten uit onderzoek over het effect van lezen nog eens op een rijtje zetten in een pas gepubliceerd rapport. Het hele rapport kun je hier downloaden: https://www.kvbboekwerk.nl/monitor/impact-van-het-boek/mens-en-maatschappij


14 november: Tentoonstelling over bibliotherapie

14 november: Tentoonstelling over bibliotherapie

Kan het boek de therapeut vervangen? Tot welke inzichten brengen boeken de lezer? Studenten van de master Boekwetenschap van de Universiteit van Amsterdam hebben een tentoonstelling samengesteld rond het thema Bibliotherapie: therapie aan de hand van teksten en - in dit geval - in het bijzonder literaire teksten. Wij vertellen tijdens de opening over de wijze waarop wij bibliotherapie bedrijven. Welke literaire pillen hebben wij zoal in ons medicijnkastje? Wat schrijven we regelmatig voor? Hoe komen we tot de juiste medicatie? En welke effecten observeren we zoal? Kortom, de uiteenlopende manieren waarin wij in al onze activiteiten gebruik maken van de kracht van gedichten, verhalen en romans.

Locatie: BG2 / ruimte eerste verdieping / Turfdraagsterpad 15-17 / Amsterdam
De tentoonstelling wordt op donderdag 14 november om 17.00 uur feestelijk geopend en is tot het einde van het jaar te zien.
Je kunt je aanmelden voor de opening door een e-mail te sturen naar tentoonstelling-bibliotherapie@hotmail.com.


Literaire zelfzorg voor lijders aan vliegschaamte

Literaire zelfzorg voor lijders aan vliegschaamte

Lijd je zo met de zomerperiode voor de deur aan vliegschaamte? Was je deze keer echt vastbesloten met de trein te gaan, omdat je echt wel weet hoeveel milieuschade vliegen veroorzaakt, maar bleek die trein toch wel onaangenaam veel duurder / ingewikkelder te boeken / langzamer …? Weegt de euro die je doneerde voor een compenserende boom gevoelsmatig toch niet helemaal op tegen de effecten van jouw uiteindelijke vliegreis van 10 uur naar die heerlijke bestemming? Wees trots op jezelf – met je bewustwording is niets mis. En, je bent niet alleen!
Steeds meer mensen lijden aan vliegschaamte. Dat op zich is al een troost. En het biedt hoop natuurlijk. Want hoe meer mensen last hebben van deze kwaal, hoe beter het voor ons milieu is. Ten minste, als die vliegschaamte uiteindelijk leidt tot andere keuzes. Wij stelden een boekenlijstje op dat je kan helpen je schaamte om te zetten in actie.

Een goed begin: het verhaal Reis door mijn kamer van Maarten Biesheuvel. Hierin laat Biesheuvel je op een weergaloze manier langs de objecten in zijn kamer reizen, “tot het u duizelt”, zoals hij zelf schrijft. 
Wil je toch een ietsiepietsie verder reizen dan een denkbeeldige meter of vier? Pak dan de fiets en vlij je als de benen moe worden neer in het gras met Filosofie van de heuvel van Ilja Leonard Pfeijffer.
Lijkt zo’n fietstocht verder de heuvel op je toch wat te uitputtend? Al wandelend kom je ook een eind. Dat ervaar je bijna aan den lijve met het lezen van bijvoorbeeld Voetsporen van Richard Holmes, maar ook bij De wandelaar van Adriaan van Dis, of - op een heel andere manier - Een vrouw op de vlucht voor een bericht van David Grossman.
Of wil je nu toch echt de diep weggezakte of nog nooit ervaren treinliefde in jezelf wakker kussen, zodat het volgende keer echt een treinticket in plaats van een vliegticket wordt? Laat je vervoeren door Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier, Treindromen van Denis Johnson of Reizen zonder John van Geert Mak.

Natuurlijk, dit zijn slechts een paar voorbeelden. Er zijn ontelbaar veel boeken over anders reizen en talloze boeken die op zichzelf al een reis vormen. Wat ze gemeen hebben is dat ze laten zien dat reizen ook zonder het vliegtuig heel spannend kan zijn. Sterker nog: veel spannender dan met. Eigenlijk heeft reizen met het vliegtuig NIETS met reizen te maken, slechts met je verplaatsen. Reizen is iets heel anders, zo bewijzen deze boeken. Je ziet, beleeft en ontmoet eigenlijk veel meer als je NIET met het vliegtuig gaat. Laat je inspireren – is het niet voor nu, dan vast voor een volgende vakantie ;-)

Heb een prachtige zomer!
Marije & Akke


Wat lezen de apothekers deze zomer?

Wat lezen de apothekers deze zomer?

Akke ging eerder dit jaar al op een verre vakantie en zoekt de komende weken rust in eigen land. Hoewel, rust… Er zijn zoveel leuke zomerfestivals te bezoeken, verre vrienden om mee bij te praten en kasten om eens uit te mesten, dat ze hoopt ook voldoende aan lezen toe te komen. Want juist omdat ze thuisblijft, ligt er een flinke stapel klaar. Daarop in elk geval de nieuwste van haar all time favorite Jeannette Winterson: Frankkusstein. Deze thuisblijfzomer leent zich verder natuurlijk perfect om eens te reflecteren op al dat gereis met Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer. En dan wil ze nog de nieuwste van Manon Uphoff en Hanna Bervoets lezen, en het werk van Eva Meijer, en van Katie Roiphe, waar ze zoveel goeds over las en ook Dieren eten van Jonathan Safran Foer ligt klaar, want Akke wil vegetariër worden. En dan hebben we het nog niet over wat onderop de stapel wacht: Op zoek naar de verloren tijd van Proust, die ultieme klassieker waar ze nog nooit aan toekwam… Kortom: dat wordt nog een hele drukke zomer!

Marije gaat voor het eerst in decennia weer eens interrailen, en dus met een rugzak op pad. Het fysieke gewicht van de boeken die ze normaal meesleept op vakantie grimast haar toe, nu ze geen jonge hond meer is. Dit wordt dus de zomer waarin zij zich echt zal moeten overgeven aan de e-reader. Nou vindt ze e-books kopen eigenlijk maar een kille bedoening – als ze een boek koopt wil ze het vast kunnen pakken. Grasduinend door de collectie e-books van de bibliotheek werd ze gelukkig ook behóórlijk enthousiast. Heel Murakami’s 1q84-trilogie, die al tijden op haar verlanglijstje staat! En kijk, Johan Harstads Max, Mischa en het Tet-offensief! Als papieren boek ontilbaar zwaar om mee te slepen, nu slechts 0 gram ;-) En Oorlog en Terpentijn waar ze onlangs een spannende analyse over las (moet je het nou lezen als waargebeurd of speelt Stefan Hertmans een spel met de lezer?): met één muisklik binnen te halen. Dat worden verrukkelijke treinreizen – hoe verder hoe beter!

Eva is van plan zich de eerste zomerdagen in te lezen met Op jouw bruiloft van Carson McCullers. Een boek over ongeveer alles, aldus de NRC: ‘De hete zomer? Opgroeien? Liefde? Racisme? Onbegrip? Gender? Naast dat grootse alles schetst McCullers misschien wel de meest hartverwarmende zesjarige uit de literatuur.’ De hele wereld en een aandoenlijk personage tussen twee omslagen, dat klinkt als fijne kost voor op het stadsbalkon. Met Hoe lees je een boek? van Virginia Woolf staat er ook wat vakantievakliteratuur op Eva’s lijstje. Maar voor het jaarlijkse familiebezoek aan nonno en nonna (en de rest van de Italiaanse tak) dacht ze aan lichtere kost. Sowieso wisselt Eva grotemensenliteratuur graag af met heldere taal voor kinderen, dus verheugt ze zich op Zeb van Gideon Samson en De reis van Syntax Bosselman van Arend van Dam. Beide wonnen dit jaar net niet de Woutertje Pieterse Prijs. Ook Radna Fabias’ bekroonde dichtbundel Habitus gaat mee. Verder is Eva altijd in voor mooie vondsten in boekenkastjes in het wild en op plankjes voor verweesde exemplaren op pleisterplaatsen onderweg.

Voor Annemarie, jeugdboekrecensent en dus altijd met de neus in de kinderboeken, is de zomer altijd het moment om even te minderen met lezen. Alhoewel, er lonken natuurlijk boeken waar je normaal niet aan toekomt en die je absoluut gelezen moet hebben. Zoals De goede zoon van Rob van Essen, De heilige Rita van Tommy Wieringa en Gebrek is een groot woord van Nina Polak, de drie grote prijswinnaars van het afgelopen jaar. Deze boeken zijn genomineerd voor de scholierenprijs De Inktaap 2020 en dus stiekem toch ook meteen fijn zomerhuiswerk!

Roos is al wekenlang op pad. Ze sms’te ons net vanuit Oekraïne, waar ze een interessante expertmeeting voor literair vertalers gaat bijwonen. Ze reisde per trein stapsgewijs met lief via Oost-Europa naar Iviv, en las toen onder meer Het zoutpad van Raynor Winn, over een wandelreis langs het eeuwenoude South West Coast Path in Engeland. Volgende week heeft ze een 30 uur durende solo-treinreis terug naar Nederland voor de boeg. Leestijd genoeg dus, helemaal nu ze niet meer afgeleid kan worden door dat leuke lief van haar. De komst van Joachim Stiller van Hubert Lampo en Het leven van Pi van Yann Martel liggen al klaar. Maar eerst nog Sister Outsider van Audre Lorde uitlezen, omdat ze dat bij thuiskomst gaat vertalen.


Last van vaderschapstwijfels?

Last van vaderschapstwijfels?

Onderzoek ze met Kleine dagen van Bernard Dewulf

Zit je op de wipwap waar het om wel of niet voortplanten gaat? Al 35, maar nog te druk met werken tot 8 uur 's avonds en met het bijhouden van je Facebookvriendschappen om het kinderbesluit echt bij de kop te pakken? Of tikt bij jouw vriendin de biologische klok inmiddels luid en duidelijk, maar aarzel je over het vaderschap, omdat je bang bent dat het een enorme inbreuk op je vrije leven zal zijn? Vrees je een leven op de vierkante centimeter wanneer je aan kinderen begint?

Dan schrijven we je Kleine dagen van Bernard Dewulf voor. Deze Vlaamse schrijver weet dat leven op de vierkante centimeter in woorden te vangen. In korte impressionistische stukjes van een pagina of anderhalf schrijft hij over wat hij ziet en voelt als hij naar zijn kinderen kijkt. Pretparkbezoek, boomklimmen, lieveheersbeestjes verzamelen in de tuin, uitzwaaien bij de schoolreis, een zoon die verveeld op de bank hangt: Dewulf kijkt ernaar en maakt ons als lezer deelgenoot.

Op die manier vangt Dewulf de poezie van het dagelijks leven met kinderen en geliefde.  Zijn boek laat in feite zien hoe het hebben van kinderen een soort van tweede ontdekkingsreis door de wereld behelst. Ooit was je zelf een kind en was alles wat je deed en zag nieuw. Eenmaal een flink aantal jaren volwassen neemt het aantal dingen die je voor het eerst doet zienderogen af. Leef je een leven met kinderen, dan beleef je die ontdekkingstocht van de wereld, van het wonder van kunnen fluiten tussen je tanden tot aan de schrik om oorlogstaferelen op het journaal, nog een keer.

'Miniaturen van de gloed van het gewone', zo noemde iemand dit werk van Dewulf. Lees het, elke dag een paar stukjes, en kijk in hoeverre deze miniatuurtjes iets doen gloeien in je buik. Zo ja, dan is een leven met kinderen misschien wel echt iets voor jou. Vind je het allemaal maar dodelijk saai en beperkt en denk je: dat die man niet snakt naar verre reizen en nachtenlang dansen?, dan moest je het misschien maar beter laten.


Last van ouder worden? Dit verhaal helpt

Last van ouder worden? Dit verhaal helpt

Vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken... Dat we oud worden. Dat hopen we althans. En op een bepaalde manier ook weer niet. Want zo'n ouder wordend lijf, met die grijze haren en die rimpels, dat hebben we liever niet. Mensen zouden het eens zien dat je geen 20 meer bent, of 30, of 40! We worden steeds ouder, maar wensen meer dan ooit dat we eeuwig jong blijven. En dus werken we ons in het zweet in de sportschool of al bootcampend in het park, verdienen multinationals miljarden aan cremepjes en pilletjes die onze huid glad en strak en onze energiehuishouding optimaal moeten houden en gaat het bij etentjes steeds vaker over de gezondheidsgevaren van alcohol, rood vlees, rijst, te veel soja, alles met tarwe, fruit... tja, wat niet eigenlijk?

Ben je daar eigenlijk ook wel helemaal klaar mee, maar weet je niet goed hoe vrolijk ouder te worden? Of wil je je vast voorbereiden op wat komen gaat over 10, 20, 40 jaar? Lees dan het korte verhaal: 'Wat een oude vrouw zal dragen' van Lydia Davis. Een fragment hieruit:

Ze keek ernaar uit een oude vrouw te zijn en gekke kleren te dragen. Ze zou een vormeloze donkerbruine of zwarte jurk dragen van dun materiaal, misschien met bloemetjes erop, in elk geval gerafeld in de hals en bij de zoom en onder de armen en scheef van haar knokige schouders hangend langs haar knokige heupen en knieen. 's Zomers zou ze een strohoed bij haar bruine jurk dragen, en als het koud weer was een tulband of een helm en een warme jas van iets zwarts en krullerigs als lamswol. Minder interessant zouden haar zwarte schoenen met hun vierkante hakken zijn en haar dikke kousen die rimpelden rond haar enkels.
Maar voordat ze zo oud was, zou ze nog een flink stuk ouder zijn dan nu, en ze keek er ook naar uit zo oud te zijn, de bloei van haar leven voorbij, zoals het heet, en het wat kalmer aan te doen.

Zo kun je er ook naar kijken he? Als een tijd waarin het niet meer uitmaakt wat je doet of hoe je eruitziet, omdat er minder op je gelet wordt. Waarin je eindelijk bevrijd bent van het heilige moeten. Davis bekijkt het van een andere kant en dan wordt ouder worden opeens een heerlijk vooruitzicht. Wij kunnen bijna niet wachten!

In te nemen steeds wanneer de paniek over het ouder worden toeslaat.

Lydia Davis
Fragment uit 'Wat een oude vrouw zal dragen'
Bezoek aan haar man
Atlas Contact, 2011


Van lezen word je misschien toch niet empathischer

VAN LEZEN WORD JE MISSCHIEN TOCH NIET EMPATHISCHER

Sinds enkele jaren is er steeds meer aandacht voor de positieve opbrengsten van het lezen van literatuur. En dan vooral op psychologisch gebied. Belangrijk hierbij was het onderzoek dat de Amerikaanse wetenschapper David Kidd in 2013 deed en waaruit zou blijken dat onze empathische vermogens vergroot worden als we literatuur lezen. Nu blijkt uit een herhaling van dat onderzoek, dat die conclusie mogelijk toch niet zo hard is, zo berichtte De Volkskrant onlangs. De uitkomsten uit het onderzoek van Kidd werden in de herhaalstudie in elk geval niet gevonden. Lees het artikel over in De Volkskrant.


Wie leest leeft langer!

WIE LEEST LEEFT LANGER!

Stichting Lezen heeft actueel onderzoek over de opbrengsten van lezen nageplozen en gebundeld in de nieuwste Leesmonitor - Het Magazine. En daaruit blijkt dat "wie boeken leest niet alleen meer begrip heeft voor andere mensen, maar zich ook mag verheugen op een langer leven."

De publicatie Wat beweegt het boek? Over de opbrengsten van lezen kun je downloaden of bestellen via de website van Stichting Lezen.


Interview: 'Samenlezen helpt om een goed gesprek te voeren'

INTERVIEW: 'SAMENLEZEN HELPT OM EEN GOED GESPREK TE VOEREN'

In de afgelopen tijd zijn we op verschillende plekken begonnen met samenleesgroepen. Een van die locaties is de Eltheto in de Javastraat in de Amsterdamse Indische Buurt. Hier worden allerlei activiteiten voor buurtbewoners georganiseerd, zoals koffieochtenden, spelletjesavonden en buurtmaaltijden. Buurtbewoner Carolien Sikma en Jerrit Vellenga, diaconaal opbouwwerker van de Elthetokerk, zijn vaste deelnemers van de samenleesgroep in de Indische Buurt. Hoe ervaren zij het samenlezen?

Lucht en diepte
Voor Carolien is dit de kern van samenlezen: “Als je met andere mensen koffie drinkt, dan gaat het altijd over koetjes en kalfjes en begin je niet zomaar over heel grote onderwerpen. Maar als je samen een tekst leest, dan kan je het veel gemakkelijker over dingen hebben die meer de diepte in gaan. De tekst helpt dus om een beter gesprek met elkaar te voeren. Dat is meer betekenisvol. Je hebt dan meer contact met elkaar.”
Jerrit: “Door de wisselwerking tussen de tekst, het voorlezen en het praten over de tekst ontstaat iets nieuws, iets wat lucht geeft. Een uurtje samenlezen is een prettige manier om de dag mee te beginnen.”

Woorden aan gevoel
Jerrit noemt het 'heel knap hoe de Culturele Apotheek die mooie gedichten, korte verhalen en precies de goede passages uit romans weet te vinden'. “Wat ik merk is dat ik aan de hand van die teksten woorden krijg aangereikt voor dingen die ik denk of voel, maar waar ik nog geen woorden voor gevonden had.” Carolien vindt het ook interessant om te horen hoe andere mensen een tekst interpreteren. “Soms komen anderen met iets waar ik nooit aan gedacht had. Dat is soms heel verrijkend en geeft je een andere kijk op dingen.”

Literatuur tot leven
Samenlezen is voor Carolien een mooie vorm om literatuur te lezen. “Als ik alleen ben, dan lees ik detectives en eigenlijk geen literatuur. Als je ze in je eentje leest zijn romans snel erg abstract, maar als je samen in een groep leest komt literatuur juist tot leven. Omdat je elkaar voorleest en omdat je erover praat.” Jerrit heeft tijdens het samenlezen de kracht van poëzie ontdekt: “Ik ben altijd al een liefhebber van korte verhalen geweest. Door de samenleesgroep heb ik ontdekt dat ik ook van poëzie houd. Gedichten die we samen lezen heb ik soms ook aan andere mensen laten lezen en een enkele keer zelfs voorgedragen, zoals het gedicht Voor wie ik liefheb wil ik heten van Neeltje Maria Min. Dat raakte mij heel sterk.”

Veilige omgeving
Fijn aan de samenleesgroepen vindt Carolien tot slot de respectvolle setting. “De gespreksleider zegt heel duidelijk in het begin dat alles binnen de groep blijft, dat je alles moet kunnen zeggen en dat er geen goede of foute interpretaties zijn. Daardoor is de samenleesgroep een heel veilige situatie en dat is erg prettig.”

Interview en tekst: Joost Zonneveld