De Culturele Apothekers schrijven voor bij verlangen naar vrede
Aangepast recept, origineel gepubliceerd in het Zorginstituut Magazine.
De Culturele Apothekers schrijven voor bij… verlangen naar vrede
Het gewone leven dendert maar door, van familieverjaardag naar werkdeadline en van tandartsafspraak naar vakantieplan. Dat is misschien niet anders, maar een onderhuids gevoel van vervreemding is deze dagen nooit ver weg, niet? Want hoezo zou je je druk maken over wat je vanavond eet, of je iets moois hebt om aan te trekken voor dat leuke feestje en of je nog een leuke camping weet te vinden als het op zo veel plekken in de wereld totale crisis is? Denkt u ook steeds vaker: de wereld staat in brand en wat doen wij? Bent u zo iemand die normaal gesproken niets heeft met liedjes over vreehééde op aarde, maar hoopt u nu toch op verlossing die hop uit de hemel komt vallen? Of raakt u die oorwurm van John Lennon maar niet kwijt die laatst zomaar in uw hoofd oppopte: Imagine there’s no countries / It isn’t hard to do / Nothing to kill or die for / And no religion, too…? Dan lijdt u er onomstotelijk aan: een aan u vretend vredesverlangen.
U bent niet de enige. De oorlog in Oekraïne wakkerde bij velen nog wel wat oorlogszucht aan, en de behoefte om de vorderingen aan het front van dag tot dag te volgen. Maar de verpletterende escalatie van het Israëlisch-Palestijnse conflict met zijn zeer complexe dynamiek heeft bij menigeen tot kop-in-het-zand-mechanismes geleid. Kijkt u ook liever geen nieuws meer en hoopt u op reddende engelen? Tijd om het beest in de bek te kijken.
Duik om te beginnen eens in het prentenboek Deze rots is van ons, van Kate en Jol Temple (Lannoo, 2023), dat u in twee richtingen kunt lezen. Welke kant van het boek u ook als eerste kiest: het drukt u met de neus op het feit dat vijanddenken geen mens vreemd is én dat elk verhaal onvermijdelijk twee kanten heeft.
Nestel u vervolgens op de bank met Wat is de Wat? van Dave Eggers (Overamstel Uitgevers, 2007). In deze indrukwekkende ‘bio-roman’ geeft Eggers een stem aan het Soedanese jongetje Valentino dat op de vlucht slaat wanneer de burgeroorlog het dorp bereikt waar hij met zijn familie woont. Samen met vele andere kinderen zoals hijzelf zwerft hij jarenlang van plek naar plek, proberend uit handen te blijven van elkaar bestrijdende soldaten en rebellen. Hij landt uiteindelijk in een vluchtelingenkamp waar hij een verrassende brenger van hoop en verbinding wordt voor velen. Dit boek geeft je zowel een stomp in de buik – dit doet oorlog – als geloof in de mogelijkheid van vreedzaam samenleven in de meest lastige
omstandigheden.
Lees tot slot een paar weken lang dagelijks het gedicht ‘Voorloper van Vrede’ van Typhoon uit 2020. Hopelijk voelt u zich dan gauw wat krachtiger en minder hulpeloos, omdat u ervan doordrongen raakt dat vrede onhaalbaar groot klinkt maar bij uzelf begint. U vindt het gedicht op de site van dagblad Trouw*, maar hier een strofe als voorproefje:
Geen muren, scharnieren of barrières,
alleen de wind die ons zijn geheim vertelt:
“Langer kijken doet ontmoeten,
ontvankelijkheid boven rede.
Het voordeel van de twijfel
is de voorloper van vrede.”
* toegankelijk voor iedereen met een DPG-abonnement.
De Culturele Apothekers schrijven voor bij werktwijfels
Gepubliceerd in de zomereditie van het Zorginstituut Magazine.
De Culturele Apothekers schrijven voor bij... werktwijfels
De plek die werk inneemt in een doorsnee mensenleven is – voor mensen tussen de 18 en
67 jaar – immens. U als lezer van het Zorginstituut Magazine brengt een groot deel van uw
dagen hoogstwaarschijnlijk door op een kantoor, achter een computer of aan vergadertafels.
Als u mazzel hebt, vond u in uw werkbestaan uw roeping en geeft uw werk u een prettig
gevoel, zelfvertrouwen, een sense of purpose en een klare identiteit. Maar voor hetzelfde
geld knaagt er regelmatig iets. Uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de
westerlingen niet tevreden is met hun baan.
Ziektebeeld
Slaat ook bij u de werkwalging wel eens toe? Denkt u vaak dat uw collega’s allemaal totaal
gefocust zijn en helemaal op hun plek zitten, terwijl alleen ú uit verveling nog maar eens
koffie gaat halen of uit pure balorigheid luidruchtig tegen uw computer tekeergaat? Lonkt
ondertussen het visioen van werk dat u alle dagen tot in de tenen beroert? Snakt u naar het
gevoel dat uw werk iets bijzonders toevoegt aan wie u bent? Geen twijfel mogelijk: u bent in
de greep van het Werk=Zelfverwerkelijking-Syndroom.
Literaire medicatie
Hoog tijd om eerst maar eens de alledaagse werkwerkelijkheid onder ogen te zien. Ja, je
brengt veel tijd door op je werk, dus het is fijn als het daar aangenaam vertoeven is. Maar
net als het leven zelf biedt ook het arbeidsbestaan een voortdurende aaneenschakeling van
plezier én plichten, ups én downs, van kicks om wat lukt én gevoelens van zinloosheid. Om u
met deze realiteit voor eens en voor altijd te verzoenen, raden wij u het lezen van De
onvolmaakten van Tom Rachmann aan.
Deze roman speelt zich af op de redactie van een vanuit Rome opererende internationale
krant. Klinkt als een spannende werkomgeving, maar het is er een zootje. Geld- en
personeelsgebrek spelen de redactie parten, en alle medewerkers dealen daar elk op eigen
wijze mee. Ze trekken en sleuren, jagen hun eigen hobby’s na, stellen zich dienstbaar op tot
hun kruik barst of zitten hun tijd tot hun pensioen uit. En ondertussen trekt ook het leven
buiten het werk aan ze: ze kampen met slechte huwelijken, verlies, opslorpende
verliefdheden en andere alledaagse perikelen.
Dit boek relativeert de gedachte dat werk altijd hemelbestormend fantastisch is. Dat is het
niet, punt. Het relativeert ook het idee dat collega’s wel altijd 100% in de wedstrijd zitten, en
alleen u zichzelf zo’n dweil voelt. Iederéén neemt zichzelf mee de werkvloer op, inclusief
meer of minder verborgen onhebbelijkheden, privésores en twijfelarijen.
Aanvullende probiotica
Natuurlijk willen we u niet afbrengen van het verlangen om uw ei kwijt te kunnen in het
werk dat u doet. Maar welk ei precies, dat is aan u. Een mens kan ervoor kiezen om te leven
om te werken, maar ook werken om te kunnen leven is legitiem. Of de wereld veranderen, al
is het wellicht met een ieniemienie stapje: ook altijd een interessante keus. Laat deze
dichtregels van Alexis de Roode, uit ‘Contract' in de bundel Een steen openvouwen, u
inspireren:
Ik ben vandaag in dienst getreden van het goede,
met inzet van al mijn beperkte middelen,
om de wereld tot een betere planeet te maken.
We staan op het mini-congres over Bibliotherapie
Op 3 maart zijn we partner bij het mini-congres Herstart Bibliotherapie, georganiseerd door MADE-Life in de Bibliotheek Utrecht. Bibliotherapie – boeken als medicijn voor de geest – verdient een breder fundament en daar werken wij als Culturele Apotheek natuurlijk graag aan mee. Samen met andere experts uit het boekenvak, de zorg en het onderwijs verkennen we op 3 maart hoe we bibliotherapie een boost kunnen geven. We kijken uit naar een inspirerende uitwisseling!
Lees hier meer over het programma en meld je aan.
Heilzame boekentips in het Zorginstituut Magazine
Gepubliceerd in de decembereditie van het Zorginstituut Magazine.
De Culturele Apothekers schrijven voor bij... Eindejaars-eetvrees
Dat er iets niet helemaal goed gaat met het voedselaanbod en de eetpatronen in de westerse consumptiemaatschappij, is inmiddels wel duidelijk. In 2023 had volgens het CBS maar liefst 50 procent van alle volwassen Nederlanders matig tot ernstig overgewicht. Schrikbarend. Want wie zelf last hee' van overgewicht weet hoe ongelukkig het kan maken, en hoe moeilijk het desondanks is om ervan af te komen. Bovendien moeten we vrezen voor de medische problemen en stijgende zorgdruk waartoe de aanzwellende obesitasepidemie kan leiden. Reden om met steeds meer huiver naar de jaarlijkse decemberse eetexplosie te kijken.
Ziektebeeld
Bent u zo iemand die niet goed kan aanzien dat de decembermaand in het teken staat van het eten van ongelooflijke hoeveelheden zoetigheid en vettigheid? En nam u draconische maatregelen om het tij te keren? Deed u de chocoladele$er in de ban? Plei$e u al meermaals voor ‘gewoon stamppot boerenkool eten met kerst’, of voor caloriearme bloemkoolbiefstuk uit de airfryer met broodkruimeltopping? Dan hee' ook u het stevig te pakken: eindejaars-eetvrees.
Literaire medicatie
Het is aan te raden om de eetvrees niet te sterk op te laten lopen. Een gespannen, afkeurende houding ten opzichte van eten is nooit goed, aangezien niet eten geen optie is. Elke obsessie rond eten is er eentje om te vermijden.
Om dit tot in uw diepste bewustzijn door te laten dringen, raden wij u aan de roman Big Brother van Lionel Shriver tot u te nemen. Hoofdpersoon Pandora hee' haar broer al tien jaar niet gezien. Op een dag staat hij voor haar deur, ongeveer drie keer zwaarder geworden. Hij zakt subiet door haar lievelingsstoel en eet zich een ongeluk. Pandora schiet ogenblikkelijk in de zorgstand. Ze gaat tot het uiterste om hem te redden van zijn morbide obesitas. Maar dat gaat wel ten koste van haar eigen gezin en levensgeluk. Wiens eetobsessie is nu eigenlijk het schadelijkst, doet dit boek je afvragen. Het biedt een welkome relativering die uw eetvrees kan helpen verminderen: zolang u of uw naasten niet door de stoel zakken, is een kerstdiner geen gevaar voor eigen leven. Genieten kan ook met mate.
Neem op 24 december ook nog even deze passages uit het gedicht ‘De lof van het eten’ tot u, van Jacob van Oosterwijk Bruyn (1794-1876)*:
Wat kan halen bij het eten?
wat genoegen is zo rein,
Zo bereikbaar voor een ieder,
hoe verheven en hoe klein?
Wat kan halen bij het eten?
waar is meer een bron van vreugd,
Die, zo duizendmaal genoten,
telkens weêr op nieuw verheugt? [..]
Van 't rad van 't menslik lichaam
is het eten toch de spil;
Als die ophoudt rond te draaien,
staat het ganse werktuig stil.
't Is geen onverschillige arbeid,
't is een zaak van groot gewicht;
't Is niet slechts een rein genoegen,
maar het is een hoge plicht.
Samenlezen bij MAX Ouderenjournaal
Tijdens de Week tegen Eenzaamheid brengt Omroep MAX het Ouderenjournaal: hoopvol, informatief en inspirerend nieuws toegespitst op de situatie van ouderen in tijden van sociale afstand. Dit jaar was Samenlezen één van de voorbeeldprojecten die eenzaamheid tegengaan.
Bekijk het journaal, hier (het item over Samenlezen start op 11:38).
Marije vertelt Cubiss over de helende werking van literatuur
Onze Marije vertelt in Lees Lezer Leest! - het magazine van bibliotheekorganisatie Cubiss - over onze Boeken op recept en de samenleesgroepen.
Marije vertelt: “Boeken hebben veel te bieden. Dit wilden we op een speelse manier uitdragen, vandaar ook onze naam. We willen mensen prikkelen en laten zien dat lezen leuk is én gezond. We begonnen met het geven van persoonlijk leesadvies op aanvraag."
Lees het volledige artikel hier.
Samen lees je meer: waarom overal in Friesland groepjes mensen samen lezen
Samen lees je meer: waarom overal in Friesland groepjes mensen samen lezen
Leeuwarder Courant 26 januari 2024
tekst: Kirsten van Santen
foto: Niels Westra
Een uur lang samen in een tekst duiken, met volslagen onbekenden, in bibliotheek of boekhandel: dat levert talig vuurwerk, verrassende inzichten en onverwachte emoties op. Het project Mei-inoar lêze van City of Literature is een pareltje onder de leesbevorderingsprogramma’s.
Woensdagochtend, half twaalf. Na een uur samen teksten lezen met een groep mij volslagen onbekenden, slenter ik de gangen van dbieb in Leeuwarden door, op weg naar mijn fiets, maar mijn blik blijft hangen in de kasten waarin, zij aan zij, netjes in het gelid, de boeken en de bundels, de reisverslagen en de memoires staan. Ik kan me haast niet bedwingen, heb een niet te stillen leeshonger gekregen.
Drie teksten
Dat is een van de effecten van het project Mei-inoar lêze , een project van City of Literature, waarbij samen wordt gelezen in bibliotheken en boekhandels. De formule is eenvoudig: je komt opdagen, zonder voorbereiding, je hoeft je niet aan te melden en je hoeft niets mee te nemen, je hoeft niet eens belezen te zijn. Er is een warm zaaltje, een stoel, koffie en thee, een grote tafel met aan het hoofd dit keer Giny, gepensioneerd lerares, die ons drie teksten voorschotelt. Daar gaan we het, losjes, over hebben, we zien wel waar het schip strandt.
Experiment
Giny vertelt ons eerst de spelregels – eigenlijk zijn die er niet. Alles mag, alles kan, niets moet. Fries spreken is goed, Nederlands ook. Niemand hoeft zich voor het blok gezet te voelen, je hóéft niets te zeggen, alleen meeluisteren is ook prima.
Drie mannen en elf vrouwen zijn deze ochtend naar dbieb in Leeuwarden gekomen om het experiment met elkaar aan te gaan. Muisstil luisteren ze naar de eerste tekst die Giny voorleest, een uit het Engels vertaald gedicht van Elizabeth Bishop, getiteld Een kunst , over de kunst van het verliezen.
‘Verlies elke dag iets. Accepteer dat je / je sleutelbos niet vindt en je uren zoek raken. / De kunst van het verliezen leer je gauw.’
,,Wie wil daar iets over zeggen?’’, opent Giny het gesprek. Al snel buitelen de opmerkingen over elkaar heen. Kees, een slechtziende, bijna blinde man, vertelt hoe lastig het is als hij wat kwijtraakt, een handschoen bijvoorbeeld. Iemand anders zoekt steeds naar haar bril – waar had ze die ook alweer neergelegd?
Diepere laag
Al snel krijgt het gesprek een diepere laag. Je kunt immers ook een geliefde verliezen, of een land. Dan heb je gelukkig de herinneringen nog. Lastiger wordt het als je ziek wordt, zoals Teatske, die neuropathie heeft in haar voeten, een aandoening die almaar erger wordt. Dan is ‘de kunst van het verliezen’ niet zo een, twee, drie voor mekaar. Als het ooit al lukt om je te verzoenen met je lot.
Kees, die uit ervaring spreekt, weet echter dat je kunt berusten in wat je overkomt, hoe erg ook. Dat is zwaar, hij ziet haast niets meer. ,,Ik krijg nooit meer een glimlach van iemand’’, vertelt hij. ,,Ik ben in zekere zin altijd alleen.’’ Maar er zijn lichtpuntjes: zo is hij veel meer van muziek gaan genieten.
Schelpen
Tijd voor het volgende fragment, van Chika Unigwe, een Nigeriaanse schrijver die in 2022 meedeed aan het schrijf- en voorleesproject Uitgesteld Geluk van City of Literature. Het fragment komt uit het korte verhaal Landmark Beach en gaat over iemand die over het strand loopt, bedroefd is, die iets zoekt, mijmert over haar verleden en over de troost die de zee kan bieden. ‘De schelpen wegen meer dan ze zouden moeten wegen, het zal het gewicht van mijn geheugen zijn.’
Die zin houdt de groep een tijdje bezig. Wat is hier aan de hand? Waarom wegen die schelpen zo zwaar? Giny brengt verlossing, want zij heeft het hele verhaal gelezen en weet: de hoofdpersoon is op het strand om de as van haar vader uit te strooien. Aha, knikt de groep eensgezind, ahaaa, nou, als je dat weet, lees je het fragment toch weer heel anders.
Achterkant van dingen
De sessie wordt afgesloten met een kort en bondig gedicht van Margerite Luitwielen dat op een muur in de Czaar Peterstraat in Amsterdam prijkt. Het gaat over ‘plekken waar het tocht / wanneer je er de bocht om gaat’. Die plekken, imperfect, zijn vaak zo mooi. ‘Geef mij maar de achterkant / van huizen en gebieden / waar elke groene spriet / omringd door scheve stenen / de droge grond uitschiet // Het onbedoeld gemaakt / gebied.’
Teatske zucht, ze vindt het een mooi gedicht. ,,Voor mij gaat dit over het tegenovergestelde van perfect zijn.’’ Iemand anders zegt: ,,Iets hoeft niet mooi te zijn om toch waardevol te zijn, zelfs als het anders bedoeld was.’’ Rindert is het daar roerend mee eens. Weg van de gebaande paden, verwaarloosde terreinen, juist daar vindt hij schoonheid, de esthetiek van het ongepolijste. En dan valt het kwartje bij een dame aan de overkant. ,,Dit gaat natuurlijk óók over mensen! Ik ben zelf zo iemand, ik houd veel meer van de achterkant van mensen, van de dingen die mensen je niet meteen vertellen!’’
Half twaalf, het is tijd, de sessie wordt afgerond. Iedereen verlaat de bijeenkomst een klein beetje anders dan dat hij of zij erin ging, hongeriger, nieuwsgieriger. ,,Ik ga volgende keer weer’’, zegt een vrouw. ,,Dit is gewoon verslavend!’’
Mei-inoar lêze is een gratis activiteit. Aanmelden is niet nodig. Het project loopt door tot eind mei en is op diverse plaatsen bij te wonen, onder andere in de bibliotheek in Grou, Leeuwarden, Burgum, Bolsward, Holwert, Harlingen, Joure, Drachten, Heerenveen, Sneek, in Tresoar en boekhandel Van der Velde in Leeuwarden. Voor data en tijdstippen, zie: https://leeuwardencityofliterature.nl/project/mei-inoar-leze
Samenlezen in radio-uitzending Omroep Friesland
We waren op de radio! In het Friese radioprogramma Op&Ut werden Akke, Tryntsje (Leeuwarden City of Literature) en vrijwilliger Hettie geïnterviewd over samenlezen in Friesland (Mei-inoar lêze). De komende weken starten daar maar liefst 14 nieuwe samenleesgroepen.
Luister het interview hier! Vanaf 2:40:00 gaat het over de Culturele Apotheek en het Samenleesproject in Friesland.
In De Ondernemer: Literatuur tegen eenzaamheid
De Ondernemer interviewde ons. Over onze missie, methode en het programma Ondernemen tegen Eenzaamheid.
Lees hier het volledige artikel.
Interview in Bibliotheekblad
Bibliotheekblad is het vakblad voor iedereen die in debibliotheekwereld werkt. We werden geïnterviewd voor het oktobernummer over onze activiteiten voor bibliotheken; van inloopspreekuren tot samenleesgroepen. Lees het hele artikel hier: Bibliotheekblad okt2023
