image_pdfBekijk PDFimage_printPrint PDF

LITERAIRE ZELFZORG
Last van reisbedenkingen? Lees Marjoleine de Vos en Geoff Dyer

Vraag je je ook weleens af waarom iedereen dat aldoor maar wil: Nederland uit, de wereld in? Helemaal nu steeds meer duidelijk wordt hoezeer de geëxplodeerde westerse reislust de aarde naar z’n grootje helpt? Welkom bij het groeiende leger van lijders aan reisbedenkingen!

Misschien heb je tot je eigen toenemende schaamte zelf last van reisdwang, en kan je telkens niet wachten tot je een volgend vakantieplan kan smeden dat jou naar een buitenland voert, of het nou een dichtbij buurland of een meer exotische bestemming ver weg is. Of ben je die persoon die achterblijft terwijl anderen uitvliegen, meewarig zwaaiend vanachter die prachtige geraniums van je, in de heerlijke koelte en stilte van je eigen balkon, je superieur voelend aan die reisverslaafden?

In beide gevallen is inname van een literair medicijn raadzaam, omdat dit typisch zo’n kwestie is waarbij het makkelijk is in extremen te vervallen: rücksichtslos onmatig blijven reizen of iedereen verketteren die nog in een auto of vliegtuig durft te stappen.

 

Ver weg is dichtbij

Warm jezelf eerst op met ‘Ver weg is dichtbij’, een verhaal van Joke van Leeuwen uit haar bundel Twee beleefde dieven. Een oude vrouw besluit met een loep op reis te gaan in haar eigen huis.
Ze dacht: de mensen willen steeds verder reizen, van het gewone vandaan, omdat ze denken dat het dan mooier wordt. Maar misschien kun je ook almaar dichterbij reizen, van het gewone vandaan, en misschien kun je dan ook denken dat het mooier wordt.
Duik met deze oude vrouw het labyrint van de bloemkool op de keukentafel in, en de jungle van de kamerplanten, en reis zo al lezend het domein van de verbeelding tegemoet.

 

Je keek te ver

Kies dan als nieuwe-bestemmingen-verslaafde voor Je keek te ver van Marjoleine de Vos. In dit prachtige boekwerkje, uit de heerlijke serie miniwandelnovelles Terloops, neemt De Vos je mee op haar dagelijkse wandeling over het Noord-Groningse platteland, zo ergens tussen Loppersum en Roodeschool. Kijk met haar naar alles wat er altijd is, zoals schuren, paden, kerkjes aan de horizon, en naar wat veranderlijk is, zoals de hoogte van het groen, de kleur van de aarde en de lucht, het soort landbouwvoertuigen op de akkers. Voel hoe vertrouwdheid verrassing niet in de weg hoeft te staan. Sterker nog: snap dat je meer gaat zien naarmate je ergens meer thuis bent of vaker komt, en dat het avontuur voor het oprapen ligt, als je maar niet vergeet om aandachtig te zijn. Na lezing van dit boekje heb je misschien wel een tijdje genoeg aan je eigen land, provincie, stad, wijk, dorp of straat.

 

 

Jeff in Venetië, de dood in Varanasi

Ben jij van de ‘thuisblijven-is-het-nieuwe-tof’-school? Hou jij het vol overtuiging bij je eigen straat, dorp, wijk, stad, provincie, land? Toe te juichen waar het gaat om het verminderen van je ecologische voetafdruk (als je je niet overhoop gaat barbecueën in je achtertuin), maar het gevaar van een beperkende bubbelblik ligt op de loer. Lees of beweeg jezelf toch af en toe de grens over, is ons advies, want dat schudt het denken en de verbeelding op. Neem bijvoorbeeld het zinsbegoochelende en droogkomische Jeff in Venetië, de dood in Varanasi van Geoff Dyer tot je! Reis met de overwerkte journalist Jeff Atman eerst mee naar Biënnale van Venetië, en dompel je met hem onder in deze niet te bevatten stad en het verlangen naar een ander leven dat zij oproept. Verplaats je dan met deze zelfde journalist naar India, naar de verbijsterende chaos aan mensen, dieren, kleuren en (rottende) geuren aan de oever van de Ganges. In Varanasi, een van de belangrijkste pelgrimsoorden van het hindoeïsme, verdwijnen al Jeffs zekere waarheden als sneeuw voor de zon. Laaf je aan de caleidoscopische explosie van ervaringen waar jij als lezer getuige van bent. Dit maak je alleen maar mee als bereid bent fysieke of denkbeeldige grenzen over te steken.

 

Joke van Leeuwen
Twee beleefde dieven
Querido, 1996

Marjoleine de Vos
Je keek te ver
Van Oorschot Terloops, 2020

Geoff Dyer
Jeff in Venetie, de dood in Varanasi
Agathon, 2014