Zomerse zelfzorgtip: leer loslaten met Jan van Mersbergen

Naar de overkant van de nachtHeb je vakantie, maar is de losheid nog steeds niet ingedaald? Zingen de zorgen en verplichtingen van het leven van alledag almaar rond en rond in je kop? Sta je stijf van de stress? Heb je moeite met loslaten? Kortom: zit je om de een of andere reden strak in je vel of vast in je hoofd? Lees dan Naar de overkant van de nacht van de Nederlandse schrijver Jan van Mersbergen! Het ultieme medicijn dat je inspireert om je eens volledig te laten gaan (en toont wat je dat kan opleveren).

Deze novelle – je hebt ’m in een paar uur uit – sleept je zonder pardon mee in een met alcohol overgoten carnavalsnacht. Ontmoet Ralf. Ralf is al vijf jaar geen nacht van huis geweest. Al vijf jaar zorgt hij plichtsgetrouw voor zijn vier stiefkinderen, kroost van zijn vriendin Sara. Ook voor haar doofblinde tweelingdochters, die louter op de tast leven en verder in alles afhankelijk zijn. En voor Sara zelf, die het allemaal te veel is. Hij is haar sterke schouder, en staat altijd voor iedereen klaar met appelsap en aandacht.

Nu is hij voor het eerst in jaren weg, samen met zijn oom Lau carnaval vieren in Venlo. Zijn oom verliest hij echter al snel uit het oog in al het feestgedrang. In zijn eentje trekt hij langs de cafes van Venlo. Met het uur dronkener.  Op een bordje om zijn nek houdt hij zijn scores van biertjes bij. Proost! Maar de dronkenschap, en zijn ontmoetingen met andere carnavalsvierders, brengen ook helderheid en inzicht. Waar hij in het leven staat. Welke dingen te veel zijn. Welke pijn doen. Wat hem raakt. En wat hij nodig heeft.

Het is een louterende nacht voor Ralf. Maar ook een louterende leeservaring voor iedereen die met hem meereist naar de overkant van de nacht. Lees dit boek, en laat los.

Meer zelfzorgtips

Heb je behoefte om deze zomer andere kwalen te lijf te gaan? Wil je bijvoorbeeld eindelijk wel eens van je social media-verslaving af? Is het hoog tijd om de relatiesleur tegen te gaan? Overweeg je om je werkende leven over een heel andere boeg te gooien maar weet je niet hoe? Of wil je na de vakantie het nieuwe werken in je organisatie introduceren? Wij bieden literaire zelfzorgtips bij uiteenlopende kwalen. Je vindt ze hier


Last van een te vluchtige blik na maanden doorpompen?

De vakantie. Vroeger was dat hét moment om de fotocamera tevoorschijn te halen. Een paar weken lang werd er druk en met passie gefotografeerd. Scherpstellen, de mooiste lichtinval bepalen, zoeken naar de juiste scherptediepte voor dat ene ultieme shot van die prachtige bergen… Na de vakantie werden de foto’s snel afgedrukt en omstandig aan familie, buren en vrienden getoond, om vervolgens liefdevol in een album geplakt te worden. En de camera verdween weer voor een paar maanden in de kast. Tegenwoordig gaat het anders. Met de komst van de smartphone is fotograferen heel gewoon en alledaags geworden. Toch blijft dat hele intensieve kijken dat met fotograferen gepaard kan gaan voor ons voor altijd verbonden met vakantie. Want dan heb je dus inderdaad de tijd om een half uur naar een spel van licht en schaduw rondom een bergtop of een kerktoren te kijken. Daarom in dit speciale zomerrecept een paar boeken waarin foto’s een belangrijke rol spelen. Om de gevoelige blik in de aan-stand te krijgen.

Een heerlijk boek om mee te beginnen: Op de foto van K. Schippers. Een vrolijke roman over hoe een onschuldige vakantiefoto het begin blijkt van een zoektocht naar de 27ste letter van het alfabet. Als je je kunt overgeven aan het originele en springerige taalgebruik van Schippers, laat je vanzelf je alledaagse beslommeringen achter je en word je meegezogen in een heel andere wereld.

Leer daarna verder kijken dan je neus lang is met De fotodetective van Hans Aarsman. Aarsman is een meester in het zien van details die ieder ander snel over het hoofd ziet. Met zijn arendsblik laat Aarsman ook zien hoe vooringenomen onze blik vaak is, en dat je meer ziet als je echt kijkt.

Dompel je vervolgens onder in de intrigerende wereld van de familiefoto’s, waarop meestal niets is wat het lijkt. Bijvoorbeeld in het rustige, maar bitterzoete De regen voor hij valt van Jonathan Coe. Het leven van een gewone huisvrouw wordt op zijn kop gezet wanneer ze bij het overlijden van een tante een aantal cassettebandjes vindt. De tante onthult hierop een lang verborgen familiegeheim. Dat doet ze aan de hand van een beschrijving van twintig foto’s. Die vorm biedt de mogelijkheid om de onderlinge familiebanden, de hatelijkheden en al die zaken die vaak onbesproken blijven in een familie, uitgebreid te bespreken. En voor wie daarna nog geen genoeg heeft van ontluisterende familieverhalen: lees het autobiografische Wij drieën van Julia Blackburn. Over de heftige jeugd van Blackburn, met een gewelddadige vader en een dominante, op seks beluste moeder in de jaren ’60 en ’70 in Engeland. Zware kost, maar op lichte toon gebracht. En gelardeerd met foto’s, waar je met Blackburns verhaal in je achterhoofd ingespannen naar gaat zitten turen. Zie je hoe onveilig zij zich voelde? En wat zegt die blik van moeder daar in die tuin?

Lees tussendoor af en toe een essay uit The ongoing moment van de Engelse schrijver en essayist Geoff Dyer. In dit boek schrijft Dyer op zijn eigen toegankelijke, vermakelijke en onnavolgbare wijze een geschiedenis van de fotografie. Hij doet dit door te kijken naar de verschillende manieren waarop fotografen door de tijd heen dezelfde objecten hebben gefotografeerd: handen, wegen, kapperszaken, etc. Het boek is alleen in het Engels verkrijgbaar. Andere optie: de klassieker Over fotografie van Susan Sontag. In deze bundel uit 1973 bespreekt Sontag op buitengewoon intelligente wijze allerlei aspecten en effecten van de (toen) hedendaagse fotografie. Eigenlijk schetst ze een beeld van het leven in een mediacultuur, waarin beelden alomtegenwoordig zijn. Nog altijd actueel.

Je kunt deze boeken natuurlijk allemaal in je rugzak of koffer proberen te proppen, of snel nog even op je e-reader zetten. Maar: dit recept is ook uitermate geschikt voor thuisblijvers. Want: perfecte lectuur om je blik te verruimen zonder ook maar een stap buiten de deur te zetten.


Boekenrecept Samenloop voor Hoop, KWF Kanker Bestrijding

Samenloop voor HoopSpeciaal voor de survivors die meedoen aan de Samenloop voor Hoop in Amstelveen op 1&2 juni 2013, voor iedereen die dicht bij hen staat en voor andere overlevers van kanker, hebben wij op verzoek van de organisatoren twee romans uitgezocht die je helpen om naar buiten te treden met je verhaal.

Zo op het eerste gezicht is er niets meer van te zien. Je hebt je haar weer eens laten knippen, een mooi nieuw bloesje aangeschaft en voor een bezoekje aan de sportschool draai je tegenwoordig je hand niet meer om. Je kunt weer lachen en je verheugt je op de vakantie die voor de deur staat. Maar als overlever van kanker  draag je iets met je mee dat bij je levensverhaal hoort. Je ervaringen van de afgelopen tijd, de angst dat het terugkomt... Deze ziekte blijft bij je, of je dat nu wil of niet.

Grote kans dat je liever niet steeds herinnerd wil worden aan de periode die je achter de rug hebt. Omdat het te emotioneel is misschien. Omdat je niet wil dat de aandacht steeds naar die ziekte van je gaat. Omdat je dóór wil. Of omdat je het voor anderen niet te ingewikkeld wil maken. Dat is heel begrijpelijk, maar ook best jammer. Want erover zwijgen kan het juist zwaarder maken. Voor jezelf, want je draagt het alleen. Maar ook voor je omgeving, de mensen die met je hebben meegeleefd, die zich angstig en machteloos hebben gevoeld. En voor al die anderen die doormaken wat jij al hebt meegemaakt. Juist door jouw ervaringen te delen, kun je jezelf, de mensen om je heen en anderen helpen. Op heel verschillende, onverwachte manieren.

In dit zelfzorgrecept vind je twee boeken die je helpen om je schaamte of weerzin te overwinnen die het praten over je ziekte bij je oproept. Zodat je vol trots naar buiten kunt treden als overlever van kanker, en zo ook anderen die met kanker kampen helpt. Het grote voordeel van dit literaire medicijn: je hoeft er niet voor naar het ziekenhuis of aan het infuus. Je neemt het in wanneer, waar en zolang jij wilt!

We raden je allereerst Wonder van R. J. Palacio aan, om te doorvoelen dat naar buiten treden minder eng is dan je wellicht denkt. Wonder is een warm en ontroerend boek over het 10-jarige jongetje August. Auggie is geboren met een ernstige gezichtsafwijking en heeft dus geen keus; hij kan zijn gezicht niet verbergen en er zit voor hem niets anders op dan zijn schaamte te overwinnen. Het boek vertelt hoe Auggie zich staande probeert te houden in de vijfde klas, waarin hij flink gepest wordt. En dat lukt, door een gezonde dosis zelfspot. Maar ook door de steun van de mensen om hem heen: zijn zus Via bijvoorbeeld, en zijn vriend Jack. Palacio laat zien dat dit laatste niet altijd makkelijk is of vanzelf gaat, en dat maakt dit boek extra bijzonder. Het toont hoe de mensen om Auggie heen zielsveel van hem houden, maar ook worstelen met de situatie en wat die voor henzelf betekent – het is lang niet altijd leuk om de ‘zus van’ of de ‘vriend van’ te zijn. Dat maakt Wonder trouwens ook een aanrader voor iedereen die niet zelf ziek was, maar wel van nabij met kanker is geconfronteerd. Sommige mensen vinden het einde wel erg zoetsappig. Wij houden het op hoopvol. Het boek is geschikt voor alle leeftijden – de uitgever bracht een editie voor kinderen én eentje voor volwassenen op de markt.

Lees daarna Kalme chaos van Sandro Veronesi, om te ontdekken hoe veel je voor anderen kunt betekenen als je zelf iets ernstigs meemaakt. Het vertelt het verhaal van de succesvolle zakenman, Pietro Paladini, die na de onverwachtse dood van zijn vrouw heel dicht in de buurt van zijn dochter wil blijven – letterlijk. Hij posteert zich overdag op een bankje vlakbij haar school. Eerst denk je dat Pietro degene is die gek wordt van verdriet en het leven uit zijn handen laat wegglippen, maar langzaam kantelt je gevoel: hij is degene die dicht bij zichzelf weet te blijven. Andere mensen komen hem opzoeken op zijn bankje, storten hun hart bij hem uit en maken duidelijk hoe de ‘gewone’ wereld van werk en doorhollen gekte representeert. Het boek is verrassend omdat het een rouwproces een heel nieuwe wending en betekenis geeft. Heel fijn geschreven bovendien, toegankelijk voor iedereen en ondanks de thematiek toch niet zwaar. Het boek is ook mooi verfilmd.

Meer weten over de Samenloop voor Hoop? Kijk dan hier.


Last van goede voornemens?

Culturele-Apotheek-2013Het is vandaag de eerste dag / om met iets te beginnen / waar niemand aan begon. (Uit: ‘Als 's morgens het licht’  - Fetze Pijlman)

Hoe vaak is je de afgelopen dagen al niet een gelukkig nieuwjaar toegewenst? Een jaar vol nieuwe inzichten en inspiratie misschien, of een jaar waarin je al je dromen waar kunt maken? Zelf deed je er vast nog een paar goede voornemens bovenop. Meer sporten of minder drinken wellicht. Meer tijd besteden aan gezin / hobby's / vriendschappen. Vaker je hart volgen. Et cetera. Zo gaat dat ieder jaar. De jaarwisseling nodigt uit tot reflectie en even zie je de mogelijkheid om alles beter en vooral anders te doen. Maar meestal keer je alweer naar oude, vertrouwde patronen voordat je aan het nieuwe hebt kunnen beginnen.

Wil  je toch proberen om vaker dan eens per jaar een nieuwe gedachte op te doen, dan schrijven wij je voor elke ochtend een literaire vitaminepil voor. Het maakt eigenlijk niet uit wat: een gedicht, een kort verhaal, een stukje uit je lievelingsroman. Leg ’s avonds iets klaar, zet je wekker een kwartiertje eerder, maak een kopje thee of koffie en lees.  Neem even de tijd om het op je in te laten werken en start daarna met je dagelijkse routine. Zo begint je elke dag op dezelfde en toch op een heel andere manier. Wij wensen je veel leesplezier!

Benieuwd naar onze goede voornemens? Je leest ze hier.

 

 

 


Zelfzorgtip: 4 films tegen feestdagen-stress

Nog een paar nachtjes slapen en dan slaat de feestdagenstress weer toe. Je ontwaakt onder klamme lakens met een bonkend hart en tussen je oren een to do-lijst die uit het water lijkt te zijn gevist. Er staat een vrachtlading taken op, maar wat precies is helaas onleesbaar. Voor je geestesoog begint een film met de vreselijkste momenten van Kerst en Oud en Nieuw vorig jaar. De aangetrouwde familie met de slechte dronk, de eeuwig terugkerende discussie over het gelijk van Geert W., die altijd eindigt met de zin 'als het zo zit: welterusten!' en met z'n allen in de auto op weg naar de eerste shift bij Van der Valk. Kortom: totale paniek!
Hier vier films die de spanning wat kunnen verlichten.

Un conte de Noel met Catherine DeneuveUn Conte de Noël
Ter relativering van je eigen familieperikelen wordt vaak de film Festen van Thomas Vinterberg voorgeschreven. Een sterk staaltje van 'het kan altijd erger', maar Un Conte de Noël van Arnaud Desplechin vinden we beter bij de decembermaand passen. Een mooie film met Catherine Deneuve als moeder van een zeer gecompliceerde familie, need we say more?
Innemen: 2 weken tot 2 dagen voor beruchte familiesamenkomsten, liefst alleen op de bank, eventueel met partner of goede vriend(in) onder een fleecedekentje. Mogelijke bijwerkingen: je wil Kerst niet meer met je familie vieren, maar met vrienden. Wat natuurlijk niet perse een ongewenste werking is.

Filmtip: Home for ChristmasHome for Christmas
De volgende film raden we aan in je tas te stoppen wanneer je Kerst en/of Oud en Nieuw gaat vieren bij de familie. Met deze Noorse film doorbreek je allerlei kerstconventies, zoals slechte films op tv, de laatste update van de al 20 jaar met haar gezondheid sukkelende oudtante en de geur van (alweer) aangebrande kalkoen. Home for Christmas van Bent Hamer lijkt een kerstfilm te zijn, maar is dat bij nader inzien niet zo heel erg. Een prettig licht verteerbare film die de familie voor minimaal anderhalf uur zoet houdt. Innemen: bij voorkeur voor de maaltijd, ergens in de namiddag, want dan is de effectiviteit het grootst. Mogelijke bijwerkingen: niet bekend. Indien je meent toch bijwerkingen te ervaren, neem dan alsjeblieft contact op met je Culturele Apotheker.

Filmtip: In the mood for loveIn The Mood For Love en 2046
Wanneer je besluit om de feestdagen heerlijk alleen of met een lotgenoot door te brengen, dan schrijven we je graag deze twee films van de Chinese filmmaker Wong Kar-Wai voor. In China viert slechts een enkeling Kerst, dus je kunt je heerlijk laten wegvoeren op de hallucinerende beelden en muziek van deze meesterregisseur, die we nooit hebben kunnen betrappen op affiniteit met welke feestdag dan ook. Weliswaar speelt Kerstavond een rol in 2046, aangezien de twee geliefden elkaar dan ontmoeten, maar gelukkig, hier geen verwijzingen naar ellenlange diners en familieverplichtingen. Filmtip: 2046
Overdosering uitgesloten, maar voor de meest optimale werking van 2046 neem je In The Mood For Love binnen een week ook in (ervoor of erna). Beide films volgen dezelfde hoofdpersoon (gespeeld door Tony Leung) en 2046 verwijst naar In The Mood For Love, waardoor dingen op hun plek vallen wanneer je ze allebei kijkt. Mag op elk moment van de dag of nacht. Lichte bijwerking: vlinders in de buik.

Prettige feestdagen!

Jos Tendijck & Cathelijne Berghouwer, gastapothekers

 

PS. Al deze films zijn verkrijgbaar bij bol.com (of voor wie behoefte heeft aan buitenlucht, bij de betere dvd-zaak)

Even jezelf kwijt? Ga naar Rain Man van De Utrechtse Spelen

Soms heb je zo’n periode dat je naar jezelf in de spiegel kunt staren en je jezelf niet herkent. Er zit een hoofd op je romp, dat is in de spiegel duidelijk te zien, maar wie zit er in godesnaam in dat hoofd van je? Je kan met de beste wil van de wereld niet benoemen wie je bent, wat je belangrijk vindt in het leven en wat jou nou zo anders maakt dan anderen. Je identiteit is zoek. Herkenbaar? Dan is de theatervoorstelling Rain Man hét medicijn om jezelf weer terug te vinden.

In Rain Man heeft de road trip uit de beroemde film plaatsgemaakt voor de mentale reis van de broers Charlie en Raymond Babbitt. Bij de dertigjarige autodealer Charlie brengt de confrontatie met zijn zwaar autistische broer Raymond veel teweeg. Zijn snelle, botte manier van communiceren blijkt op Raymond een totaal verkeerde uitwerking te hebben. Charlie realiseert zich gaandeweg steeds beter dat hij zachter, rustiger en meelevender moet worden als hij vriendschap met Raymond wil sluiten. Van de vele confrontaties met zijn vriendin Susan leert hij dat je door je kwetsbaar op te stellen vaak meer gedaan krijgt dan je te verstoppen achter een hard en ondoordringbaar masker. Dat masker kan Charlie pas laten zakken wanneer hij zijn broer Raymond leert dansen en zij elkaar voor het eerst aankijken en vasthouden. Door werkelijk contact te maken met zijn broer leert Charlie zichzelf kennen.

Rain Man is meer dan alleen een theatervoorstelling. Elke hoek van de Stadsschouwburg Utrecht staat in het teken van Rain Man. Elke speeldag ben je voor aanvang van de voorstelling welkom in de foyers voor de audiotour door de wereld van Rain Man. Zet een koptelefoon op en kijk vijf minuten met andere ogen naar je omgeving. Of doe mee aan de Warming Up en laat je zintuigen op een bijzondere plek in de schouwburg opwarmen. Het is de perfecte inleiding op het verhaal van Raymond en Charlie, de twee broers tussen wie een wereld lijkt te staan

De theatervoorstelling Rain Man is tot en met 11 maart 2012 in de Stadsschouwburg Utrecht te zien en gaat dit najaar op tournee door het land. Voor kaarten en informatie zie www.schouwburg-utrecht.nl

Leonoor Bergen, gastapotheker en Toneelgids


Voor mensen met vrijheidsdrang: Onafhankelijke mensen

vrijheidsdrang

Dit meeslepende, poëtische boek van Nobelprijswinnaar Halldór Laxness vertelt het verhaal van Bjart, een schapenboer in IJsland. Zijn doel in het leven is om een eigen boerenbedrijf te hebben en geheel onafhankelijk van anderen en van moderne technologie te werken. Hij zet daarvoor alles opzij en dat heeft vergaande gevolgen. Vooral voor de mensen dicht om hem heen. Door de vrijheidsdrang van Bjart in Onafhankelijke mensen tot in het extreme door te voeren, laat Laxness je nadenken over wat het eigenlijk betekent om onafhankelijk te zijn en welke diepere wens daar aan ten grondslag ligt. Wat is die vrijheid je waard? En wanneer gaat die over in domme koppigheid?

Na achttien jaar te hebben gewerkt voor een baas in Buitenroodmoeras, heeft Bjart voldoende middelen om voor zichzelf te beginnen. Hij betrekt samen met zijn vrouw Rosa het Zomerhuis, een wat ironische benaming voor een hutje op een plek die volgens sommige mensen vervloekt is. Daar wordt zijn oogappel, dochter Asta Solilja, geboren. In dit ruim 600 pagina´s tellende boek gebeurt weinig en veel tegelijk. Laxness beschrijft het dagelijkse leven van de keuterboer, maar ook de opkomst van het socialisme en de langzaam maar zekere modernisering van het platteland. Bjart doet er allemaal niet aan mee. Net zoals hij niets moet hebben van het geloof, of dat nu in God is, of in spookverhalen. Totdat de rampspoed zo groot wordt, dat hij een graf delft voor Gunnvör, wiens geest een vloek op de plek van het Zomerhuis zou hebben gelegd. Want Bjart moet zijn vrijheidsdrang duur bekopen.

Deze prachtige, ietwat trage vertelling vraagt in het begin wel wat doorzettingsvermogen. Maar als het je lukt om op te gaan in het ruige IJslandse platteland aan het begin van de twintigste eeuw, laat het je niet meer los.

Beste tijdstip van inname: een uur voor het slapen gaan. Ook zeer geschikt voor lange, donkere winteravonden.

Onafhankelijke mensen van Halldór Laxness  (1934-1935)
In het Nederlands verschenen bij De Geus, 2001


Zelfzorg: leestips voor alledaagse vragen

zelfzorgIn onze zelfzorghoek vind je tips voor uiteenlopende alledaagse ´kwalen´. In het begin zul je er vooral boeken vinden, later vullen we het aan met passende theater-, kunst- en filmtips. Zo breiden we de zelfzorgrecepten langzaam uit. Heb je last van uitstelgedrag of vrijheidsdrang? Lees hier onze zelfzorgrecepten.

Lijd jij aan iets dat er niet tussen staat? Stuur dan een mail naar vraag@cultureleapotheek.nl