image_pdfBekijk PDFimage_printPrint PDF

Een kijkje in iemands leven

Rina Madiol (1953), vrijwillige leesbegeleider:

‘Ik houd erg van lezen, deel mijn ervaringen graag en heb weleens overwogen me bij een leesclub aan te sluiten. Maar een analytische benadering van een boek, wat een schrijver ermee bedoelt, spreekt mij toch niet zo aan. Via de bibliotheek hoorde ik dat de Culturele Apotheek vrijwilligers zocht voor het samen lezen, een activiteit waarmee je juist via een andere kant bezig bent met literatuur: wat het met iemand doet. Dat past precies in mijn straatje.

Tijdens de vrijwilligerstrainingen word je ertoe aangezet te formuleren wat een tekst bij je oproept – gevoelens, beelden – en welke vragen je kunt stellen. Je bent met een groepje en leert van elkaar: hee, kijk jij er zo tegenaan, wat leuk dat je dat er ook in kunt lezen. Omdat het gesprek steeds is gerelateerd aan een tekst is het persoonlijk en veilig. Die interactie spreekt me aan. De trainingen bevestigden precies wat ik ervan verwachtte.

Om daarna zelf een groep te gaan begeleiden vond ik spannend. Je onzekerheid kun je gelukkig ook delen met de andere vrijwilligers en eerst zit je erbij als Cultureel Apotheker Akke of Marije met een groep samen leest. Dan ga je een keer alleen een bijeenkomst voorbereiden. Akke en Marije stellen je steeds op je gemak, geven na afloop opbouwende feedback. Zo raak je er langzaam mee vertrouwd.’

Geen theekransje
‘Ik ben begonnen in Amsterdam-Noord, in het kader van het bibliotheekprogramma Ouderen in de Wijk. Eerst met een kleine groep ouderen in De Molenwijk, daarna in De Banne met een grote groep die we soms opsplitsten. Ik lees ook met een groepje overwegend Surinaamse vrouwen in Odensehuis Zuid-Oost en begeleid een online groep die is gestart in coronatijd. Geïnteresseerden konden zich daarvoor aanmelden via de website van de Culturele Apotheek. De interactie in de bibliotheekgroepen en het Odensehuis verschilt wat mij betreft weinig van elkaar. Sommige ouderen worden nog weleens wijdlopig, maar als het te veel een theekransje dreigt te worden, leid je ze terug naar de tekst. Die biedt altijd een fijn houvast. In de online groep zitten veel mensen met intellectuele bagage en bekendheid met literatuur, dat geeft een andere dynamiek: het ene woord haalt het andere er bij iemand anders sneller uit. Het gesprek heeft dan weinig sturing nodig.’

Intiem moment
‘De verwachtingen die ik van de samenleesbijeenkomsten heb, komen zelden uit. Als ik denk dat het stroef wordt, omdat een tekst abstract is of bij mij weinig oproept, kan het juist gaan als een trein. Soms delen mensen hele ontroerende dingen terwijl je elkaar niet persoonlijk kent. Herinneringen, verhalen komen los en dan gaat het niet eens meer om de tekst als zodanig. Zoals een vrouw die in een online sessie naar aanleiding van een tekst memoreerde aan de zelfmoord van haar man, zo goed verwoord en persoonlijk – een heel intiem moment. Het kijkje dat je in iemands leven krijgt, vind ik heel bijzonder en zelf blijf ik van alles in de teksten ontdekken. Al met al geeft het samen lezen me veel energie.’